Hội thảo thường niên Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam 2017

Sáng 22-11, Hội thảo thường niên Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam (VRN) khai mạc tại thủ đô Hà Nội. Tham dự có 60 đại biểu, là các tổ chức, cá nhân thành viên của Mạng lưới, đại diện các nhóm cộng đồng hoạt động tích cực trong lĩnh vực môi trường tại cả ba miền trên cả nước, nhà báo, cán bộ chuyên môn và một số chuyên gia trong lĩnh vực thủy lợi, biến đổi khí hậu v.v…

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS Đào Trọng Tứ, trưởng Ban Điều hành VRN cho biết, Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức liên quan đến tài nguyên nước và sông ngòi. Sự suy giảm số lượng và chất lượng nước từ các dòng sông đã và đang tác động ngày càng lớn đến sức khỏe của nhiều thế hệ, bệnh tật từ nước nhiễm bẩn đang đe dọa không chỉ đến cuộc sống hàng ngày của con người mà có tác động lâu dài tàn phá đến giống nòi tương lai. Sự phát triển và quản lý hiện tại đối với các dòng sông, nguồn nước và tài nguyên nước ở Việt Nam đang đứng trước những thách thức ngày càng lớn đối với mục tiêu phát triển bền vững dân tộc ta mong muốn có được. Trong bối cảnh đó, các tổ chức điều phối VRN đã chú trọng tổ chức các hoạt động nhằm nâng cao năng lực cộng đồng tham gia quản lý tài nguyên nước và sông ngòi, thúc đấy đưa tiếng nói của cộng đồng tới các cấp chính quyền. Bên cạnh đó, VRN đã tập trung sâu hơn vào thực hiện chiến lược vận động chính sách và bắt đầu đón nhận những kết quả khả quan đầu tiên với việc thực hiện góp ý cho Dự thảo Luật Thủy lợi, kiến nghị dừng dự án lấn sông Đồng Nai. Cũng trong năm nay, mặc dù nguồn kinh phí hạn hẹp nhưng VRN vẫn tổ chức thành công cuộc thi ảnh online và triển khai các khóa tập huấn liên quan đến giới trong quản trị tài nguyên nước ở các tỉnh thuộc ĐBSCL.

TS Đào Trọng Tứ – Trưởng Ban điều hành VRN

Trong phiên họp buổi sáng, hội thảo tập trung chia sẻ các kết quả hoạt động từ các dự án mà VRN và các tổ chức thành viên thực hiện trong năm 2017. Chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm nhất từ phía các đại biểu là vai trò của phụ nữ trong quản trị tài nguyên nước. TS Trần Thị Phụng Hà – Trường ĐH Cần Thơ cho biết, nhóm phụ nữ chịu ảnh hưởng lớn và trực tiếp từ các vấn đề liên quan đến tài nguyên nước như hạn hán, sụt lún, ô nhiễm. Tuy nhiên trong quản lý tài nguyên nước, đặc biệt tại ĐBSCL, nữ giới không có nhiều vai trò và sức ảnh hưởng trong phân bổ nguồn nước hay lựa chọn công nghệ liên quan đến quản lý, sử dụng tài nguyên nước. Trường hợp thường gặp là phụ nữ nghèo, thất học hoặc trình độ thấp ít khi được tham vấn ý kiến ở cấp địa phương, do đó hạn chế cơ hội nói lên nhu cầu của bản thân về nước sạch, vệ sinh môi trường. Đồng tình với thực trạng này, ông Trần Thanh Phương – Hội phụ nữ tỉnh Sóc Trăng cũng chia sẻ, tình hình ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đang gia tăng gánh nặng lên đối tượng phụ nữ, đặc biệt tại các khu vực nông thôn của tỉnh Sóc Trăng, vốn đang phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên cho đời sông sinh hoạt và sản xuất. Ông Phương cũng cho biết, Hội phụ nữ tỉnh, dưới sự hỗ trợ của VRN và các tổ chức thành viên như GreenID, đã triển khai thành công các chương trình trao đổi kinh nghiệm, tập huấn nâng cao năng lực về bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu cho nhiều nhóm phụ nữ tại địa phương. Cũng trong phiên làm việc buổi sáng, nhiều ý kiến thảo luận đã được đặt ra cho các chủ đề như: tình hình quản lý an toàn hồ đập tại Việt Nam, tác động giới trong các dự án thủy điện, hệ lụy thách thức của các dự án nhiệt điện tới quản lý tài nguyên nước và phát triển bền vững, quản lý tài nguyên nước liên vùng dựa vào cộng đồng.

Ông Trần Thanh Phương – Hội Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng

Chiều 22-11, tại phiên thứ hai, các đại biểu tập trung thảo luận về kế hoạch hoạt động của Mạng lưới trong năm tới. Nhóm đại biểu miền Bắc đưa ra ba vấn đề chính mà VRN có thể hỗ trợ triển khai, bao gồm: bảo vệ sinh kế của những người dân nuôi cá lồng ở hạ du các công trình thuỷ điện; bảo vệ các bãi cá sinh sản trước những biến động dòng chảy do công trình thủy điện – thủy lợi; xây dựng cơ chế, hệ thống cảnh báo về lũ quét. TS Đào Trọng Tứ nhấn mạnh, đây là các vấn đề nóng bỏng, cần dành được nhiều sự quan tâm, tuy nhiên phải lưu ý sự phối hợp giữa ba “nhà”: nhà nước – nhà khoa học – nhà nông, để mang lại hiệu quả thực sự.

Đối với miền Trung, bám sát vào tình hình môi trường trong năm 2017, nhóm đại biểu đã đưa ra nhiều ý tưởng dự án tập trung nghiên cứu và giải quyết các vấn đề nóng như kiểm định chất lượng nước ở các dòng sông có hoạt động sản xuất công nghiệp, khai khoáng; đánh giá tác động môi trường của việc khai thác cát bừa bãi; nâng cao nhận thức và tăng cường giám sát cộng đồng đối với tài nguyên nước v.v… tại các con sông Vu Gia – Thu Bồn, Sông Ba, Srêpốk.

Các đại biểu miền Trung thảo luận về các chủ đề VRN có thể tăng cường hành động trong năm 2018

Cùng với sự tham gia của CHANGE, năm nay nhóm đại biểu miền Nam đề xuất một hướng hoạt động mới mẻ là hình thành các chiến dịch mạng xã hội về khủng hoảng sông ngòi để cộng đồng và báo chí lên tiếng mạnh mẽ hơn. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đưa ra ý tưởng về việc tăng cường hướng dẫn cách báo cáo giám sát, phản biện ô nhiễm nước và đề xuất chính quyền can thiệp. Thanh niên là nhóm đối tượng mà các đại biểu từ cả ba miền đều đánh giá là cần nhận được sự quan tâm phối hợp nhiều hơn. VRN có thể xem xét xây dựng và hỗ trợ các chương trình tập huấn thủ lĩnh môi trường trẻ, trong đó trọng tâm vào vấn đề ô nhiễm sông, tài nguyên nước.

Các đại biểu miền Nam thảo luận về các hoạt động có thể triển khai trong năm 2018

Ban Điều hành và Ban thư ký VRN đã ghi nhận tất cả những ý kiến đề xuất này và sẽ xem xét đưa vào các đề xuất dự án trong năm 2018 và các năm tiếp theo. Hội thảo bế mạc vào 17h chiều cùng ngày với lời khẳng định của TS Đào Trọng Tứ: “Sông là huyết mạch, nước là máu cho sự sống của đất nước và con người. Vì vậy, bảo vệ sông ngòi là sứ mệnh không của riêng ai.” Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam hi vọng trong thời gian tới sẽ không chỉ tiếp tục phát huy vai trò của mình mà còn lan tỏa rộng rãi thông điệp này tới mọi tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Đồng thời mong muốn sẽ luôn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của các đối tác và những người có cùng chung mục đích bảo vệ sông ngòi, quản trị tài nguyên nước bền vững ở Việt Nam.

Xuân Quỳnh

Bình luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *